بهترین کشور برای صادرات پسته کجاست؟
بهترین کشور برای صادرات پسته کجاست؟ در ادامه با توجه به آمار گمرک ایران، لیست بهترین کشورهایی که می توانید به آنجا پسته صادر کنید، آورده شده است. این کشورها عبارتند از:
“چین، قرقيزستان، روسیه، هند، عراق، آلمان، قزاقستان، پاکستان، ازبکستان، هنگ کنگ، امارات متحده عربی، افغانستان، ترکيه، ایتالیا، تاجيکستان، ويتنام، سوريه، کانادا، کویت، لبنان، اسپانيا، بلژيک، اردن، سنگاپور، گرجستان، ليبی، قطر، بلاروس، مالزی، انگلستان، آلبانی، اوکراين، جمهوری مقدونيه (یوگسلاوی)، صربستان و مونته نگرو، استراليا، جمهوري آذربايجان، برزیل، ژاپن، عمان، بحرين، کره جنوبی، تايلند، سوئد، اندونزی، اتريش، لهستان، يونان، سويیس، ارمنستان، جمهوری مولداوی، هلند، نيوزيلند و مجارستان.”
پسته یکی از محصولات استراتژیک غیر نفتی کشور عزیزمان ایران است که سالیانه ارزش صادراتی چندصد میلیون دلاری دارد. کشور ایران که یکی از بزرگ ترین تولیدکنندگان جهانی پسته است، بیشترین سهم در بازار جهانی مغز پسته را در اختیار دارد و همچنین داده های گمرکی نشان می دهد پس از رکورد صادرات پسته در سال ۱۳۹۹ (۲۰۲۰-۲۰۲۱)، در سال های ۱۴۰۰ و ۱۴۰۱ افت شدیدی در صادرات رخ داده و سپس در نیمه اول ۱۴۰۲ روند نزولی متوقف شده است. این
اینو یادت نره بخونی: مراحل کامل صادرات پسته به دبی
بازار جهانی پسته و مقاصد فعلی صادرات ایران
بازار جهانی پسته بسیار بزرگ و در حال رشد است. اتحادیه اروپا با واردات حدود ۹۹۶ میلیون دلار در سال ۲۰۲۲ به عنوان بزرگ ترین بازار واردات جهانی بوده و پس از آن چین با واردات ۲۹۶ میلیون دلار قرار دارد. مصرف کنندگان اصلی پسته در اروپا، چین، هند، آمریکا و خاورمیانه متمرکز هستند. برای مثال کشور جمهوری خلق چین به عنوان بزرگ ترین بازار جهانی پسته شناخته می شود و در فرهنگ این کشور پسته به عنوان یک میان وعده لوکس و هدیه ای محبوب در سال نو چینی محسوب میگردد.
اتحادیه اروپا نیز از واردکنندگان عمده پسته است؛ در سال ۲۰۲۲ کشورهای آلمان، ایتالیا و اسپانیا هر یک صدها میلیون دلار پسته وارد کرده اند. علاوه بر این کشورهای خاورمیانه مانند امارات متحده عربی، عربستان سعودی و قطر با توجه به مصرف بالای آجیل در مناسبت های مذهبی و جشن ها، بازارهای قابل توجهی برای صادرات انواع پسته هستند. در سال ۲۰۲۲ میلادی ایران حدود ۶۵٫۸۶۵ تن پسته (دانه با پوست) صادر کرد که عمدتاً به کشورهایی از جمله هند، امارات، عراق، آلمان و روسیه اختصاص داشته است.
کشور هند، یکی از مهم ترین مقاصد صادرات پسته ایران است. بر اساس گزارش ها، ایران نزدیک به ۷۰ درصد نیاز مصرف پسته هند را تامین می کند. این مورد نشان می دهد که افزایش تقاضا در هند می تواند فرصت بزرگی برای صادرکنندگان ایرانی باشد. کشورهای شمال آفریقا و جنوب شرق آسیا نیز ظرفیت های بالقوه ای دارند؛ برای مثال ویتنام با واردات ۱۲۶ میلیون دلاری در سال ۲۰۲۲ یکی از واردکنندگان عمده جهانی محصولات خشکبار به خصوص پسته است. و با توجه به نقش این کشور به عنوان هاب ترانزیت پسته به چین، بازار آن برای پسته ایرانی نیز جالب توجه است. در مجموع، بر پایه داده های صادراتی رسمی، چین، هند، امارات، عراق و کشورهای اروپایی نظیر آلمان و ایتالیا بزرگ ترین خریداران پسته ایرانی در سال های اخیر بوده اند.
اما بازارهای جدیدی نیز بالقوه در حال ظهورند. به عنوان مثال رشد صادرات پسته ایران در سال ۱۴۰۲ عمدتاً ناشی از تقاضای چین، هند و امارات گزارش شده است، که نشان می دهد با حفظ کیفیت و رفع موانع، کشورهای تازه ای مانند روسیه، پاکستان، فیلیپین یا کشورهای اروپای شرقی نیز می توانند خریداران بالقوه ای باشند.
تحلیل آماری صادرات پسته ایران (در ۵ سال اخیر)
بر اساس آمار گمرک ایران، در سال ۱۳۹۸ نسبت به سال قبل ۲۰٪ افت در وزن و ۲۱٪ افت در ارزش صادرات ثبت شده است، اما در نیمه اول سال ۱۳۹۹ صادرات پسته افت ارزش را جبران کرد و ارزش صادرات ۸۹٫۴٪ و وزن آن حدود ۱۴٪ رشد داشت. این جهش نشان دهنده تولید بالاتر و تقاضای قوی بود. با این حال این جهش یک ساله دوام نیاورد و در سال ۱۴۰۰ مجدداً ۹٪ کاهش ارزش صادرات پسته رخ داد. اوج کاهش در سال ۱۴۰۱ اتفاق افتاد؛ صادرات پسته در این سال به ترتیب ۶۹٪ (از لحاظ میزان ارزش) و ۷۱٪ (از لحاظ میزان وزن) افت نمود که عمدتاً ناشی از محدودیت های آفلاتوکسین و مشکلات بازاریابی در اتحادیه اروپا و تغییر الگوی مصرف بوده است.
در نیمه اول سال ۱۴۰۲ روند نزولی متوقف شد و صادرات افزایشی جزئی یافت. بر اساس گزارش گمرک ایران، پنج مقصد نخست پسته ایران در شش ماهه اول ۱۴۰۳ (تا پایان سال ۱۴۰۲) به ترتیب روسیه (۲۸ میلیون دلار)، آلمان (۱۳٫۱ میلیون دلار)، امارات متحده عربی (۱۳ میلیون دلار)، هند (۱۲٫۸ میلیون دلار) و قرقیزستان (۱۲٫۵ میلیون دلار) بوده است که در مجموع ۵۷٫۷٪ ارزش کل صادرات پسته را در بر می گیرد.
در سال ۲۰۲۲ نیز هند با حدود 64٫3 میلیون دلار و امارات با 50٫7 میلیون دلار بزرگترین خریداران ایرانی بودند، در حالی که آلمان و روسیه هر کدام حدود 48 میلیون دریافت کردند. برای سال ۲۰۲۳ ترکیب مقاصد اندکی تغییر کرد؛ اتحادیه اروپا به طور کلی با حدود 99 میلیون دلار واردات رتبه اول را گرفت و پس از آن آلمان (66 میلیون دلار)، چین (62 میلیون دلار)، هند (52 میلیون دلار) و ترکیه (44 میلیون دلار) قرار گرفتند.
نکته مهم آن است که سهم ایران از بازارهای مختلف تغییر پذیر است: به طور مثال در اتحادیه اروپا، آمریکا ۷۸٪ و ترکیه ۸٪ از واردات را تامین می کنند، در حالی که سهم ایران تنها ۶٪ است. این نسبت نشان می دهد در صورتی که زمینه صادرات ایرانی در اروپا فراهم گردد، امکان رشد سهم بازار وجود دارد.
عوامل تاثیرگذار در انتخاب بازار هدف پسته
انتخاب بازار هدف برای پسته ایران تابع چند عامل کلیدی است که در ادامه به بررسی کامل آنها میپردازیم:
تعرفه ها و محدودیت های تجاری
نرخ های تعرفه و سایر محدودیت ها در بازار مقصد نقش مهمی در رقابت پذیری پسته ایرانی دارند. برای مثال، در چین تا سال ۲۰۲۲ تعرفه ۱۰٪ برای پسته وارداتی اعمال می شد که پس از توافق تجاری کشورهای چین-آمریکا نرخ ۱۲۵٪ بر پسته آمریکایی کاهش یافت. در اروپا نیز تعرفه واردات پسته برای کشورهای ثالث (مثل ایران و ترکیه) وضع می شود. افزایش تعرفه های ایالات متحده بر پسته (حدود ۲۰٪)، قیمت پسته آمریکایی را بالا برده و باعث می شود واردکنندگان اروپایی به سراغ پسته ارزان تر ایرانی یا ترکیه ای بروند.
نکته طلایی💡
همزمان باید از وضع احتمالی محدودیت های تجاری یا تحریم ها مطلع بود؛ به عنوان مثال تحریم های ایالات متحده آمریکا و مقررات بانکی محدودیت هایی در نقل و انتقال پول ایجاد کرده که صادرکنندگان باید با روش های جایگزین (مانند کشکش یا ارزهای غیر دلاری) مواجه شوند.
استانداردهای بهداشتی و کیفیت
بازارهای مختلف استانداردهای خاصی برای کیفیت و سلامت پسته دارند. مسائل اصلی شامل کنترل آفلاتوکسین و سایر سموم است. اتحادیه اروپا به شدت بر آزمایش آفلاتوکسین تاکید دارد و برای پسته حداکثر مقدار آفلاتوکسین (مجموع B1+B2+G1+G2) را در سطح ۵ میکروگرم بر کیلوگرم تعیین کرده است؛ این مقدار بسیار پایین تر از استاندارد ۲۰ ppb ایالات متحده است. صادرکنندگان ایرانی برای موفقیت در اروپا باید کشت، برداشت و فرآوری به گونه ای باشد که محصول نهایی زیر این حد باشد. علاوه بر این، اکثر کشورها (از جمله اتحادیه اروپا و آمریکا) گواهی بهداشت نباتی پیش از صادرات را الزامی می کنند. مطابقت با استانداردهای جهانی مانند ISO و HACCP، حذف ناخالصی ها و بسته بندی مناسب نیز ضروری است.
ذائقه و روند مصرف
فرهنگ مصرف کننده نیز بازار هدف را تعیین می کند. در بسیاری از کشورها پسته جزو تنقلات محبوب و لوکس محسوب می شود. برای نمونه در چین پسته میان وعده ای شیک است و در فصول جشن (چین نو) به عنوان هدیه و آجیل پذیرایی استفاده می شود. در خاورمیانه و مدیترانه پسته اغلب در شیرینی ها و غذاهای محلی نظیر باقلوا، حلوا و پلو بهکار می رود. در اروپا و آمریکا نیز روند رو به رشد مصرف آجیل سالم و مغذی موجب شده پسته به محصولی پرطرفدار تبدیل شود. البته سلایق مختلف است؛ به عنوان مثال مصرف کنندگان اروپایی گرایش به پسته با کیفیت بسیار بالا و عموماً شور (روتوب) دارند، در حالی که برخی بازارها مانند ایران و هند پسته خام را بیشتر می پسندند و همچنین مصرف کنندگان مدرن جهان به سلامتی محصولات اهمیت می دهند، بنابراین تکیه بر پسته ارگانیک یا دارای گواهینامه های سلامت می تواند مزیت رقابتی ایجاد کند.
حمل و نقل و زیرساخت لجستیکی
موقعیت جغرافیایی ایران مزیت هایی در حمل و نقل محصول فراهم می کند. پسته ایرانی می تواند از طریق دریای عمان و خلیج فارس (بندر عباس) به اروپا و آسیای شرقی و از طریق مرزهای زمینی به کشورهای همسایه صادر گردد. زیرساخت مناسبی مانند راه آهن سراسری و مسیرهای جاده ای به کشورهای همسایه تا حدی توسعه یافته است. البته مشکلاتی نظیر کندی ترخیص در برخی بنادر یا تحریم های حمل و نقل بین المللی باید مدنظر باشد. استفاده از کریدورهای حمل و نقل اقتصادی (مثلاً مسیرهای ریلی به ترکیه و اروپا) و شرکای لجستیک حرفه ای میتواند هزینه و زمان حمل را کاهش دهد. در کل، بازارهایی که دسترسی حمل و نقلی مناسب (دریا، جاده یا ریلی) به ایران داشته باشند، از نظر لجستیکی برای صادرکنندگان ایرانی جذاب تر هستند.
مقایسه مزایا و معایب بازارهای هدف پسته ایرانی
– بازار کشور جمهوری خلق چین: مزیت اصلی کشور چین، جمعیت بالا و مصرف فزاینده آجیل و خشکبار است. سهم کنونی ایران از بازار چین (حدود ۳۰ میلیون دلار در ۲۰۲۲) نسبت به اندازه کل واردات این کشور کم است، اما با کاهش تعرفه ها بر پسته آمریکایی، ایران شانس رشد دارد. چالش های بازار چین شامل رقابت شدید با آمریکا و ترکیه، مسافت طولانی حمل و نقل و استانداردهای سخت کنترل آفلاتوکسین است.
– بازار کشور هند: هند با واردات سالانه ۱۶۸ میلیون دلار، دومین واردکننده بزرگ جهان است و ایرانی ها ۷۰٪ سهم آن را تامین می کنند. مصرف بالای آجیل در فرهنگ هندی و جمعیت میلیاردی، هند را بازاری طلایی می کند. اما مشکلاتی مثل دشواری های بانکی ناشی از تحریم ها و وابستگی قبلی به واردات از ایران وجود دارد که باید مدیریت گردد.
– بازار کشورهای عضو اتحادیه اروپا (کشورهایی نظیر آلمان، ایتالیا، اسپانیا و …): اروپا به رغم مصرف بالا (۱۰٪ کل واردات جهان)، پسته ایرانی سهم کمی در آن دارد. مزایا این بازار ثبات اقتصادی، قیمت های بالا و تقاضای افزایشی آجیل سالم است. معایب آن تعرفه های وارداتی اتحادیه، استانداردهای سخت بهداشتی (به ویژه آفلاتوکسین حداقل ۵ ppb) و رقابت از سوی تولید کنندگان داخلی اسپانیا و آمریکا است. با این حال، افزایش تعرفه آمریکا در اروپا می تواند فرصتی برای تاجرهای ایرانی باشد.
– بازار کشورهای خاورمیانه (کشورهای امارات، عربستان، قطر و …): مصرف پسته در این منطقه بالا است و واردکنندگان عمده ای در آن فعالند. مزیت نزدیکی جغرافیایی و فرهنگی و همچنین توان خرید بالای مصرف کننده خاورمیانه است. امارات به عنوان هاب تجاری منطقه (واردکننده ۱۲۲ میلیون دلار جهانی) و بازار خود، نقشی کلیدی دارد. معایب شامل محدودیت اندازه بازار (جمعیت کمتر نسبت به آسیا) و وجود رقبا از ترکیه و آمریکا است. همچنین برخی کشورها استانداردهای خفیفتری نسبت به اروپا دارند که می تواند بهره صادراتی ایرانی ها باشد.
– بازار کشور فدراسیون روسیه و کشورهای CIS: روسیه با واردات ۱۲۸میلیون دلاری (و لیدر پسته اروپا در ۲۰۲۴) واردکننده قابل توجهی در این زمینه است. رشد صادرات ایران به روسیه در سال های اخیر چشمگیر بوده (آمار نیمهاول ۱۴۰۳: ۲۸ میلیون دلار). مزیت بازار کشور روسیه جمعیت زیاد و مصرف پسته بالا، و نزدیکی جغرافیایی است. معایب شامل تحریم های غرب علیه روسیه که گاهی به نااطمینانی در معاملات منجر می گردد و حضور رقابت ترکیه ای است.
– سایر بازارهای دنیا: کشورهای نو ظهور مانند کشور ویتنام (واردات ۱۲۶M$) یا آسیای میانه (کشورهای قزاقستان، قرقیزستان) به دلیل نقش ترانزیتی یا نزدیکی جغرافیایی پتانسیل رشد دارند. آمریکا به دلیل تحریم ها برای ایران تقریبا خارج از دسترس است، اما سودبخش ترین بازار جهانی است. کانادا و استرالیا نیز بازارهای کوچک تری هستند که به گواه مصرف کنندگان سلامت گرا توجه می کنند.
توصیه های کاربردی برای صادرکنندگان ایرانی
برای موفقیت در بازارهای هدف، صادرکنندگان باید به چند نکته کلیدی توجه کنند:
-رعایت دقیق استانداردها و صدور گواهی های لازم:
پیش از صادرات باید اطمینان حاصل کرد که محصول مطابق مقررات بازار مقصد است. این مورد شامل انجام بازرسی های پیش از صدور برای کنترل آفلاتوکسین و دریافت گواهی بهداشت نباتی است. آزمایشگاه های معتبر باید میزان آفلاتوکسین را در حد مجاز نگه دارند تا از برگشت خوردن محموله جلوگیری گردد.
-کیفیت و تنوع محصول:
بسته بندی استاندارد، ذکر اصالت محصول و ایجاد سیستم ردیابی در زنجیره تامین از ضرورت هاست. ارائه انواع مختلف پسته (شور، خام، مغز شده، با بسته بندی صادراتی شکیل) کمک می کند تا در بازارهای متنوع جا باز شود.
-پیگیری تحریم ها و مقررات تجاری:
به روز بودن با قوانین بین المللی (به ویژه محدودیت های بانکی) اهمیت دارد. اطمینان از اینکه روش های پرداخت و حمل و نقل مطابق مقررات باشد، از مشکلات حقوقی پیشگیری می کند.
-انتخاب شریک و توزیع کننده محلی:
یافتن نماینده یا توزیع کننده آشنا با نیازهای بازار مقصد، از جمله استراتژی های مفید است. شرکت در نمایشگاه های بین المللی (مثلاً Anuga در اروپا یا Gulfood در خاورمیانه) و استفاده از شبکه اتاق های بازرگانی می تواند راه ورود به بازارهای جدید را هموار سازد.
-توسعه زیرساخت لجستیک:
همکاری با شرکت های حمل و نقل بین المللی مجرب کمک می کند کالا سریع تر و مطمئن تر به مقصد برسد. انتخاب مسیر بهینه (مثل کانال سوئز برای اروپا یا ترانزیت زمینی به آسیای میانه) هزینه ها را کاهش می دهد.
-بازاریابی و برندینگ:
برجسته کردن ویژگی های منحصر به فرد پسته ایرانی (طعم، رنگ، مغز درشت) و دریافت گواهی های بین المللی (مانند اورگانیک، حلال) می تواند ارزش افزوده ایجاد کند. همچنین تبلیغات در فضای دیجیتال و اجتماعی و ارائه نمونه رایگان به واردکنندگان عمده باعث معرفی بهتر محصول می شود.
نتیجه گیری
در این مقاله به طور کامل درباره موضوع بهترین کشور برای صادرات پسته با شما عزیزان صحبت کردیم و مطالب کاملی خدمت شما بزرگواران ارائه دادیم. با وجود رکودهای اخیر در برخی بازارها، ظرفیت های زیادی در جهان برای پسته ایرانی وجود دارد. برای بهره برداری از این فرصت ها، صادرکنندگان باید به تحلیل آماری بازارها و شناخت اولویت های مصرفکنندگان بپردازند و هم زمان با رعایت کامل استانداردها و مقررات هر کشور، استراتژی های تجاری مناسبی را اجرا کنند. ترکیب شناخت بازار هدف با سرمایه گذاری در کیفیت محصول و زیرساخت تجارت، می تواند موقعیت رقابتی ایران را در بازارهای جهانی پسته تقویت کند. در انتها اگر سوالی در زمینه صادرات پسته به کشورهای مختلف داشتید، در بخش دیدگاه های این مقاله حتماً آن را مطرح فرمایید.
منابع: دادههای آماری و تحلیلی در این مقاله عمدتاً از گزارشهای گمرک ایران، پایگاه ITC Trade Map و خبرگزاری های معتبر داخلی و بین المللی گرد آوری شده است.
پست های مرتبط
1 آبان 1404
31 تیر 1404
دیدگاهتان را بنویسید