میزان سود صادرات پسته چقدر است؟
آیا می دانید میزان سود صادرات پسته چقدر است؟ در این مقاله قصد داریم درباره میزان سود باوردنکردنی این محصول محبوب و پرفروش صحبت کنیم. از شما عزیزان دعوت می کنیم که تا انتهای این مقاله همراه ما باشید.
پسته که مشهور به طلای سبز است به عنوان یکی از مهم ترین کالاهای صادراتی غیرنفتی ایران شناخته می شود و سهم قابل توجهی در ارز آوری بخش کشاورزی دارد. این محصول استراتژیک کشورمان، علاوه بر اینکه در تولید جهانی رتبه دوم را دارد، بازار صادرات وسیعی نیز دارد. ایران پس از آمریکا دومین صادرکننده بزرگ پسته در دنیاست و با توجه به شرایط اقلیمی و سرمایه گذاری های صورت گرفته، قابلیت افزایش صادرات و کاهش هزینه های تولید را دارد. در ادامه به تحلیل جزئی سود آوری صادرات پسته از ایران می پردازیم.
“صادرات موفق، فقط فروش یک کالا نیست؛ بلکه هنر درک بازار، مدیریت ریسک و خلق ارزش پایدار است. در آکادمی موسوی، ما دانش و تجربه را در مسیر جهانی سازی محصولات ایرانی به خدمت میگیریم. ”
— محمد موسوی، بنیان گذار آکادمی موسوی
بازارهای هدف اصلی صادرات پسته کجاست؟
گزارش گمرک کشور ایران نشان می دهد که در سال ۱۴۰۲، 10 بازار اصلی مقصد صادرات پسته ایران عبارت بودند از کشورهای چین، هند، فدراسیون روسیه، امارات متحده عربی، ترکیه، آلمان، قرقیزستان، پاکستان، عراق و قزاقستان. به عنوان نمونه، در سال ۲۰۲۲ حدود ۶۵,۸۶۵ تن پسته صادراتی از ایران ثبت شد که عمدتاً به هند، امارات، عراق، آلمان و روسیه اختصاص داشت. همچنین آمار سال گذشته نیز نشان می دهد روسیه با واردات حدود ۷,۳۲۹ تن پسته، بزر گترین مشتری ایران بوده و هند با ۷,۱۳۹ تن در رتبه بعدی قرار دارد. علاوه بر این، چین که بزرگ ترین مصرف کننده جهانی پسته د دنیا است، از خریداران عمده ایران محسوب می شود. به طور خلاصه، بازارهای اصلی پسته ایران در آسیا کشورهای هند، چین، پاکستان، در خاورمیانه کشورهای عراق و امارات و همچنین قاره اروپا کشورهای آلمان، اسپانیا و ایتالیا هستند.
بر اساس داده های سازمان تجارت جهانی و اخبار صنعتی، اتحادیه اروپا با واردات حدود ۹۰۰–۱۰۰۰ میلیون دلار پسته در سال، بزرگ ترین بازار واردات بوده و پس از آن کشور جمهوری خلق چین، هند، آمریکا و کشورهای خاورمیانه در رده های بعدی قرار دارند. این موضوع نشان می دهد که حفظ بازارهای فعلی و توسعه بازارهای جدید نظیر کشورهای آسیای میانه و آفریقا می تواند فرصت های بیشتری برای صادرکنندگان و تُجار عزیز ایرانی فراهم کند.
مقایسه پسته با سایر محصولات کشاورزی
صادرات پسته در مقایسه با سایر محصولات کشاورزی ایران مانند خرما، زعفران و دیگر اقلام خشکبار یک مزیت بارز دارد. بر اساس آمار گمرک ایران در سال ۱۴۰۳، ارزش صادرات پسته به حدود ۱.۵ میلیارد دلار رسید؛ این مقدار به مراتب بیش از ارزش صادرات خرما (۲۰۵ میلیون دلار) و زعفران (۱۸۵ میلیون دلار) است. در حقیقت پسته با حاشیه سود بالا و حجم فروش قابل توجه، مهم ترین محصول باغی صادراتی ایران محسوب میگردد. به عنوان مثال، پسته و خرما جزو پرسودترین کالاهای صادراتی غیرنفتی اند، در حالی که زعفران به دلیل ارزش بالا در وزن کم نیز جایگاه ویژهای دارد. نمودار زیر مقایسه ارزش صادرات چهار محصول عمده کشاورزی ایران را در سال ۱۴۰۳ نشان می دهد:
- پسته: ۱.۵ میلیارد دلار
- گوجهفرنگی: ۲۳۳ میلیون دلار
- خرما: ۲۰۵ میلیون دلار
- زعفران: ۱۸۵ میلیون دلار
این مقایسه نشان دهنده این است که علیرغم اهمیت محصولی به نام زعفران بهعنوان باارزشترین محصول، حجم صادرات پسته بسیار بیشتر و سهم آن در درآمد صادرات کشاورزی از همه بالاتر است. در نتیجه، به لحاظ سودآوری صادراتی، پسته پس از نفت و فرآورده های نفتی، مهمترین کالای صادراتی کشور ایران بوده و نسبت به سایر خشکبار نیز سهم بالاتری در ارزش دلاری صادرات دارد.
هزینه تمام شده پسته چقدر است؟
هزینه تمام شده پسته شامل مراحل متعددی است که در ادامه هریک را مورد بررسی قرار میدهیم:
- اولین مورد هزینه تولید است. مطالعات نشان می دهد هزینه تولید هر تن پسته در ایران حدود ۷۹۴۳ دلار (سال ۲۰۱۹) بوده است، که حدود ۲۵۰۰ دلار بیش تر از هزینه تولید آن در کشور ایالات متحده آمریکا است. این تفاوت عمدتاً ناشی از بهره وری کمتر و هزینه بالای نیروی کار و انرژی در ایران است. این یعنی پایه هزینه تولید برای هر کیلو پسته حدود ۸–۱۰ دلار است.
- دومین مورد هزینه فرآوری و بسته بندی است. پس از عملیات برداشت، پسته باید پوست گیری، خشک، درجه بندی و بسته بندی گردد. این فرآیندها هزینه های انرژی و نیروی کار را به بهای تمام شده اضافه می کنند. بسته بندی صادراتی باید مقاوم و استاندارد باشد تا پسته در طول حمل به خوبی نگهداری شود؛ هزینه هر بسته یا سبد چند دلار است. در مجموع ممکن است فرآوری و بسته بندی حدود ۵–۱۰٪ قیمت تمام شده را تشکیل دهد.
- سومین مورد هزینه حمل و نقل داخلی است. انتقال پسته از باغ تا مراکز فرآوری و از آنجا به بنادر صادراتی معمولاً با کامیون انجام می شود. برای هر تن پسته، هزینه حمل داخلی بسته به مسافت (مثلاً از کرمان تا بندرعباس) ممکن است ۲۰–۵۰ دلار باشد.
- چهارمین مورد حمل و نقل بین المللی است. پسته به طور عمده با کانتینر خشک (غیر یخچال دار) صادر می شود؛ اگرچه برخی صادرکنندگان برای ممانعت از افت کیفیت در مسیرهای طولانی کانتینر یخچال دار هم استفاده می کنند. هزینه حمل یک کانتینر (حدود ۲۰–۲۵ تن بار) از بنادر ایران تا کشورهای مقصد (از ۱۰۰۰ تا چند هزار دلار) متغیر است. به طور تقریبی حمل دریایی هر تن پسته به چین یا اروپا در محدوده ۵۰–۲۰۰ دلار به ازای هر تن تخمین زده می شود.
- پنجمین مورد تعرفه های وارداتی است. کشور مقصد صادراتی ممکن است تعرفه ای بر واردات پسته وضع کند. به عنوان مثال، هند برای واردات پسته (کد HS08025100) در سال های اخیر تعرفه پایه ۱۰٪ و هزینه های جانبی حدود ۱۰٪ اعمال می کند که با مالیات کل بر واردات نزدیک ۲۳٪ می شود. کشور جمهوری خلق چین نیز تعرفه ای در حد ۱۰٪ داشته است. اتحادیه اروپا (از جمله آلمان) عموماً تعرفه واردات پسته از کشورهای در حال توسعه را کاهش داده و بهواسطه معافیت های ترجیحی، تعرفه های بسیار ناچیزی دارد. امارات معمولاً تعرفه های کم (حدود ۵٪) و روسیه تعرفه ای متوسط (حدود ۱۵٪) دارد. این تعرفه ها اگرچه بر سود خالص صادرکننده ایرانی مستقیم اثر نمی گذارد، اما قیمت نهایی پسته در بازار مقصد را افزایش می دهد و قدرت رقابت ایران را بسیار تحت تأثیر قرار میدهد.
- آخرین مورد مالیات و عوارض گمرکی است. خوشبختانه براساس مقررات کنونی، صادرات پسته از پرداخت حقوق ورودی و عوارض در ایران معاف است. علاوه بر این، صادرات بسیاری از محصولات کشاورزی مشمول مالیات بر ارزش افزوده نمی شوند. بنابراين صادرکنندگان ایرانی لازم است تنها هزینه های تولید و حمل را در نظر گرفته و نگران عوارض صادراتی نباشند.
به طور خلاصه، جمع این هزینه ها قیمت تمامشده پسته را تشکیل می دهد. به عنوان نمونه، اگر هزینه تولید و فرآوری یک تن پسته را حدود ۹۰۰۰ دلار، هزینه حمل داخلی ۲۰۰ دلار و هزینه بسته بندی و اداری ۵۰۰ دلار فرض کنیم، جمع هزینه های سر به سر به حدود ۹۷۰۰ دلار می رسد. بنابراین صادرکننده باید قیمت FOB مناسبی انتخاب کند تا علاوه بر پوشش این هزینه ها، سود قابل توجهی نیز داشته باشد.
عوامل تاثیرگذار بر حاشیه سود صادرات پسته
سودآوری صادرات پسته تحت تأثیر عوامل متعددی است که عبارتند از:
نوسانات نرخ ارز
تغییرات شدید و غیرقابل پیش بینی نرخ ارز، درآمد صادراتی را دچار ابهام می کند. تحقیقات اقتصادی نشان می دهد نوسانات نرخ ارز به طور منفی بر ارزش صادرات پسته تأثیر دارد. از یک سو دلار قوی، سود ریالی صادرکننده را افزایش می دهد، اما از سوی دیگر نوسان زیاد می تواند قراردادها را پرریسک کرده و قیمت گذاری را دشوار کند.
استانداردهای بهداشتی و کیفیت
کشورهای مقصد به خصوص اتحادیه اروپا، جمهوری خلق چین و برخی کشورهای خاورمیانه به سلامت غذایی حساس هستند. وقوع آلودگی هایی مانند آفلاتوکسین در پسته ایرانی چندین بار باعث برگشت خوردن محموله ها از مبادی بین المللی شده است. طبق گزارش ها، در ۶ ماهه اول سال ۲۰۲۴ حدود ۲۲۶ محموله (۵ هزار تن) پسته به اروپا صادر شد که ۲۶ مورد آن به خاطر اخطار بهداشتی برگشت داده شد. چنین رخدادهایی نه تنها به اعتبار بین المللی ضربه می زند، بلکه هزینه ها را افزایش داده و عملاً حاشیه سود را کاهش می دهد. رعایت استانداردهای سختگیرانه HACCP، بسته بندی بهداشتی و صدور گواهی قرنطینه به موقع از عوامل کلیدی حفظ سودآوری است.
فصلی بودن عرضه و تقاضا
برداشت پسته در ایران عمدتاً در ماه های شهریور و مهر انجام می شود، بنابراین عرضه انبوه در ماه های پاییز افزایش می یابد که ممکن است قیمت جهانی پسته کاهش یابد. از سوی دیگر تقاضای فصلی کشورهای هدف (مانند افزایش مصرف در نوروز چین یا تعطیلات رمضانی در کشورهای اسلامی) می تواند قیمت را به طور قابل توجهی بالا ببرد. این ناهمزمانی عرضه و تقاضا باعث نوسان قیمت جهانی پسته می شود. صادرکنندگان موفق، به کمک قراردادهای آتی یا ذخیره سازی، سعی می کنند اثر این نوسان را بر سود خنثی کنند.
قدرت برند و بسته بندی صادراتی
بسته بندی محصول بسیار بسیار مهم است. بسته بندی جذاب و برندینگ می تواند ارزش افزوده ایجاد کند. شرکت های باتجربه و با نام های شناختهشده معمولاً توان فروش با قیمتهای بالاتر را دارند. بستهبندی صادراتی مناسب که اطلاعات لازم شرکت صادرکننده، مشخصات محصول، مبدا و … روی آن درج باشد، اعتماد واردکننده را جلب می کند. در مقابل، صادرکنندگان کوچک غیربرند ممکن است مجبور شوند رقابتی تر عمل کرده و از نظر قیمتی پایین تر بیایند.
نحوه پرداخت و بیمه صادراتی
امتیازاتی مانند امکان استفاده از سازوکارهای پرداخت بین المللی و بیمه صادراتی، بر ریسک و سود اثر می گذارد. صادرکنندگان باتجربه بیشتر دسترسی به این خدمات دارند و می توانند بخش بزرگی از ریسک های نقل و انتقال ارز و عدم پرداخت را کاهش دهند؛ در حالی که صادرکنندگان تازه کار ممکن است ناچار باشند با پرداخت نقدی یا پیش پرداخت های سنگین وارد معاملات شوند، که نقدینگی بیشتری می طلبد.
مزایا و چالش های تاجران تازه کار و باتجربه
تفاوتهای ساختاری بین صادرکنندگان جدید و باتجربه نیز بر سودآوری تأثیر زیادی دارد:
شبکه توزیع و بازار:
صادرکنندگان باتجربه کانال های پخش و خریداران ثابتی در بازارهای هدف دارند و می توانند پس از شناخت ذائقه و الزامات بازار، مستقیم با واردکنندگان عمده یا خرده فروشان همکاری کنند. در مقابل، صادرکننده جدید اغلب به صرافی ها یا واسطه ها تکیه می کند و کمتر دستش برای مذاکره باز است. این موضوع ممکن است باعث شود صادرکننده تازهکار مجبور شود قیمت پایین تری بپذیرد و حاشیه سودش کاهش یابد.
مقیاس فروش:
شرکای بزرگتر تولید و صادرکنندههای پیشرفته معمولاً حجم فروش بالاتری دارند؛ در نتیجه میتوانند کانتینرهای کاملی ارسال کرده و هزینه حمل را سرشکن کنند. صادرکننده کوچکتر با حجم کم، هزینه حمل و فرآوری را به ازای تن بیشتر پرداخت میکند. مقیاس فروش بزرگ باعث تخفیفات حجمی نیز میشود.
شرایط پرداخت:
شرکت های باتجربه معمولاً به واردکنندگان امکان پرداخت اعتباری یا LC می دهند و خود از خدمات بانک های داخلی مانند ضمانت صادرات بهره می برند. در عوض صادرکنندگان تازه کار ممکن است صرفاً فروش نقدی انجام دهند یا مجبور باشند هزینه ها را سریع وصول کنند، که می تواند جریان نقدینگی آنها را محدود کند.
بیمه و تضمین:
صادرکنندگان باسابقه معمولاً از خدمات بیمههای اعتباری صادرات lثل صندوق ضمانت صادرات استفاده می کنند تا در صورت عدم پرداخت یا بازگشت کالا، خسارت خود را جبران کنند. صادرکنندگان جدید از این امکان کمتر بهره می برند یا با مشکلات بروکراتیک مواجه هستند. نداشتن بیمه مناسب ریسک معامله را افزایش می دهد و عملاً حاشیه سود را کاهش می دهد.
نمونه محاسبه سود صادرات پسته (یک تُن)
برای روشن شدن موضوع، یک مثال عددی ساده ارائه می دهیم. فرض کنیم قیمت FOB هر تن پسته با بسته بندی ۱۲,۰۰۰ دلار باشد. هزینه های برآوردی صادرات شامل تولید، فرآوری و بسته بندی معادل ۹,۰۰۰ دلار و هزینه حمل داخلی و سایر هزینه های آمادهسازی ۲۰۰ دلار به ازای هر تن است (جمع هزینهها = ۹,۲۰۰ دلار). با این مفروضات، سود خالص پیش از درنظرگرفتن حمل بین المللی و تعرفه واردات، برابر ۲,۸۰۰ دلار خواهد بود (۱۲,۰۰۰ − ۹,۲۰۰ = ۲,۸۰۰).
همچنین در جدول زیر، با درنظرگرفتن هزینه حمل دریایی و تعرفه های متداول وارداتی در برخی کشورها، سود خالص تقریبی محاسبه شده است:
| مقصد صادرات | قیمت FOB (دلار/تن) | تعرفه وارداتی (%) | هزینه حمل (دلار/تن) | سود خالص تقریبی (دلار) |
|---|---|---|---|---|
| چین | 12,000 | 10 | 150 | ≈ 2,650 |
| هند | 12,000 | 23 | 100 | ≈ 2,700* |
| آلمان (اروپا) | 12,000 | 0 | 180 | ≈ 2,620 |
| امارات | 12,000 | 5 | 80 | ≈ 2,720 |
| روسیه | 12,000 | 15 | 200 | ≈ 2,600 |
در محاسبه جدول بالا، حاشیه سود صادرات به کشورهای امارات متحده عربی و کشور چین به دلیل تعرفه پایین و هزینه حمل کمتر بیشتر است، در حالی که در بازار هند تعرفه بالا سود را بهطور قابلت وجهی کم می کند. این مثال نشان می دهد که انتخاب بازار مناسب با تعرفه و فاصله حمل بهینه می تواند سودآوری را به میزان قابل توجهی افزایش دهد.
نتیجه گیری
در این مقاله به بررسی سود صادرات پسته از ایران پرداختیم و کلیه موارد دقیق را برای شما عزیزان بیان کردیم. به طور کلی، صادرات پسته ایران از نظر ارزآوری بسیار پرسود است، اما برای حفظ و افزایش این سودآوری باید به چالش های ذکرشده توجه کرد. در ادامه اگر سوالی درباربه این مقاله دارید، در بخش دیدگاه های این مطلب حتماً آن را مطرح ف رمایید تا به آن پاسخ دهیم.
پست های مرتبط
1 آبان 1404
10 تیر 1404
دیدگاهتان را بنویسید